Οι όροι franchisor και franchisee βρίσκονται στο επίκεντρο κάθε συνεργασίας franchise. Παρότι συνδέονται στενά μεταξύ τους, περιγράφουν δύο διαφορετικούς επιχειρηματικούς ρόλους, με ξεχωριστές ευθύνες, δικαιώματα και οικονομικές υποχρεώσεις.
Ο franchisor είναι εκείνος που έχει δημιουργήσει το brand και το επιχειρηματικό σύστημα. Ο franchisee είναι ο ανεξάρτητος επιχειρηματίας που επενδύει για να εφαρμόσει αυτό το σύστημα σε μια συγκεκριμένη μονάδα.
Η κατανόηση αυτής της διαφοράς είναι απαραίτητη πριν από οποιαδήποτε επένδυση, καθώς βοηθά τον υποψήφιο συνεργάτη να γνωρίζει τι ακριβώς προσφέρει το δίκτυο, αλλά και τι θα αναλάβει ο ίδιος.
Τι είναι ο franchisor;
Ο franchisor, στα ελληνικά δικαιοπάροχος, είναι η εταιρεία ή ο επιχειρηματίας που έχει δημιουργήσει ένα οργανωμένο επιχειρηματικό μοντέλο και το αναπτύσσει μέσω συνεργατών.
Δεν παραχωρεί απλώς τη χρήση ενός ονόματος ή ενός λογοτύπου. Παραχωρεί ένα σύνολο στοιχείων που μπορεί να περιλαμβάνει την εμπορική ταυτότητα, την τεχνογνωσία, τις διαδικασίες λειτουργίας, την εκπαίδευση, τα εγχειρίδια και το σύστημα υποστήριξης.
Ο franchisor έχει επίσης την ευθύνη να διατηρεί τη συνοχή και την ποιότητα του δικτύου. Όταν όλα τα σημεία ακολουθούν κοινές προδιαγραφές, ο πελάτης μπορεί να αναγνωρίζει το brand και να περιμένει μια αντίστοιχη εμπειρία ανεξάρτητα από το κατάστημα που επισκέπτεται.
Τι είναι ο franchisee;
Ο franchisee, στα ελληνικά δικαιοδόχος, είναι ο επιχειρηματίας που επενδύει για να λειτουργήσει μία μονάδα αξιοποιώντας το brand και το σύστημα του franchisor.
Πρόκειται για ανεξάρτητο επιχειρηματία και όχι για υπάλληλο του δικτύου. Αναλαμβάνει το απαιτούμενο κεφάλαιο, την καθημερινή λειτουργία, το προσωπικό, τα τοπικά έξοδα και τη διαχείριση της επιχείρησής του.
Ταυτόχρονα, συμφωνεί να λειτουργεί μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο. Ακολουθεί τις προδιαγραφές του brand, τις διαδικασίες, τους κανόνες ποιότητας και τους όρους που έχουν καθοριστεί στη σύμβαση franchise.
Επομένως, ο franchisee διαθέτει επιχειρηματική αυτονομία, αλλά όχι την πλήρη ελευθερία που θα είχε σε μια ανεξάρτητη επιχείρηση.
Franchisor και franchisee: Η βασική διαφορά
Οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους:
| Σημείο σύγκρισης | Franchisor | Franchisee |
|---|---|---|
| Επιχειρηματικός ρόλος | Δημιουργεί και αναπτύσσει το σύστημα | Εφαρμόζει το σύστημα σε μία μονάδα |
| Brand | Είναι ο κάτοχος ή νόμιμος διαχειριστής του | Αποκτά το δικαίωμα χρήσης του |
| Τεχνογνωσία | Την οργανώνει και τη μεταφέρει | Εκπαιδεύεται και την εφαρμόζει |
| Οικονομική συμμετοχή | Επενδύει στην ανάπτυξη του δικτύου | Επενδύει στη δημιουργία της μονάδας |
| Καθημερινή λειτουργία | Παρέχει πλαίσιο και υποστήριξη | Διαχειρίζεται την επιχείρηση |
| Βασική ευθύνη | Η συνοχή και η εξέλιξη του δικτύου | Η εύρυθμη λειτουργία της μονάδας |
Με απλά λόγια, ο franchisor δημιουργεί και εξελίσσει το επιχειρηματικό μοντέλο, ενώ ο franchisee αναλαμβάνει να το εφαρμόσει αποτελεσματικά στην τοπική αγορά.
Ποιες είναι οι βασικές ευθύνες του franchisor;
Η λειτουργία ενός οργανωμένου δικτύου απαιτεί πολύ περισσότερα από ένα ελκυστικό concept. Ο franchisor χρειάζεται να έχει αναπτύξει συγκεκριμένες διαδικασίες και να μπορεί να μεταφέρει τη γνώση του στους συνεργάτες.
Οι αρμοδιότητές του συνήθως περιλαμβάνουν:
- την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης του brand
- τη μεταφορά της απαραίτητης τεχνογνωσίας
- την αρχική εκπαίδευση του franchisee και του προσωπικού
- την καθοδήγηση για το στήσιμο και την έναρξη της μονάδας
- την παροχή λειτουργικών εγχειριδίων και προδιαγραφών
- τη συνεχή επιχειρησιακή και εμπορική υποστήριξη
- την προστασία και την εξέλιξη της εταιρικής ταυτότητας
Η έκταση των παροχών δεν είναι ίδια σε κάθε δίκτυο. Γι’ αυτό ο υποψήφιος συνεργάτης πρέπει να εξετάζει αναλυτικά τι περιλαμβάνει το πακέτο franchise και ποια υποστήριξη θα λαμβάνει μετά την έναρξη λειτουργίας.
Ποιες είναι οι ευθύνες του franchisee;
Η ένταξη σε ένα οργανωμένο δίκτυο δεν σημαίνει ότι η επιτυχία της μονάδας εξασφαλίζεται αυτόματα. Ο franchisee εξακολουθεί να έχει την καθημερινή επιχειρηματική ευθύνη.
Χρειάζεται να διαθέσει το απαιτούμενο κεφάλαιο, να οργανώσει το προσωπικό, να παρακολουθεί τα οικονομικά αποτελέσματα και να διασφαλίζει ότι η μονάδα λειτουργεί σύμφωνα με τις συμφωνημένες προδιαγραφές.
Παράλληλα, μπορεί να έχει οικονομικές υποχρεώσεις προς το δίκτυο, όπως entry fee, royalties ή συμμετοχή σε κοινές ενέργειες marketing. Οι χρεώσεις και ο τρόπος υπολογισμού τους πρέπει να είναι ξεκάθαροι πριν από την υπογραφή οποιασδήποτε συμφωνίας.
Ο franchisee καλείται επομένως να λειτουργεί ως πραγματικός επιχειρηματίας, αξιοποιώντας το σύστημα που του παρέχεται χωρίς να παραμελεί τη δική του ευθύνη για τα αποτελέσματα.
Πώς πρέπει να λειτουργεί η συνεργασία τους;
Μια υγιής σχέση franchisor και franchisee δεν βασίζεται μόνο στη σύμβαση. Χρειάζεται σαφής επικοινωνία, συνέπεια, διαφάνεια και κοινή κατανόηση των στόχων του δικτύου.
Ο franchisor οφείλει να παρέχει την υποστήριξη που έχει συμφωνηθεί και να εξελίσσει το επιχειρηματικό μοντέλο. Ο franchisee χρειάζεται να εφαρμόζει σωστά το σύστημα, να ενημερώνει εγκαίρως για προβλήματα και να προστατεύει τη συνολική εικόνα του brand.
Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για το Franchising επισημαίνει ότι μια σωστή σχέση franchise πρέπει να χαρακτηρίζεται από καλή πίστη, διαφάνεια, δικαιοσύνη και αμοιβαία αφοσίωση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο πλευρές θα συμφωνούν πάντοτε. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες, διαθέσιμοι δίαυλοι επικοινωνίας και οργανωμένες διαδικασίες αντιμετώπισης των διαφορών.
Ένα πρακτικό παράδειγμα
Σε ένα franchise εστίασης, ο franchisor έχει αναπτύξει το όνομα, το μενού, την εικόνα του καταστήματος, τις συνταγές, τις συνεργασίες με προμηθευτές και τις διαδικασίες εξυπηρέτησης.
Ο franchisee επενδύει για να δημιουργήσει ένα κατάστημα με το συγκεκριμένο brand σε μια συμφωνημένη περιοχή. Προσλαμβάνει και διαχειρίζεται το προσωπικό, παρακολουθεί τα έξοδα και τις πωλήσεις και φροντίζει για την καθημερινή λειτουργία.
Δεν μπορεί να αλλάξει αυθαίρετα το λογότυπο, τα βασικά προϊόντα ή τις προδιαγραφές. Αντίστοιχα, όμως, ο franchisor δεν αναλαμβάνει την καθημερινή διοίκηση της μονάδας ούτε εγγυάται την κερδοφορία της.
Συχνές παρανοήσεις γύρω από τους δύο ρόλους
Μία συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι ο franchisee αγοράζει μια επιχείρηση που θα λειτουργεί χωρίς τη δική του ενεργή συμμετοχή. Στην πραγματικότητα, ακόμη και ένα οργανωμένο μοντέλο απαιτεί σωστή διοίκηση, έλεγχο και συνέπεια.
Εξίσου λανθασμένη είναι η αντίληψη ότι ο franchisor είναι υπεύθυνος για κάθε επιχειρηματικό αποτέλεσμα. Το brand και η υποστήριξη μπορούν να προσφέρουν σημαντικά εργαλεία, αλλά η απόδοση επηρεάζεται και από την τοποθεσία, τη ζήτηση, τη διαχείριση και την ποιότητα λειτουργίας της μονάδας.
Τέλος, ο franchisee δεν είναι υπάλληλος του franchisor. Είναι ανεξάρτητος επιχειρηματίας, ο οποίος όμως έχει αναλάβει συμβατικά να λειτουργεί σύμφωνα με ένα συγκεκριμένο σύστημα.
Τι πρέπει να εξετάσετε πριν γίνετε franchisee;
Πριν προχωρήσετε, πρέπει να κατανοήσετε τόσο τις παροχές όσο και τις δεσμεύσεις της συνεργασίας. Ζητήστε αναλυτικές πληροφορίες για το συνολικό κόστος, την εκπαίδευση, τη συνεχή υποστήριξη, τις οικονομικές χρεώσεις και τους περιορισμούς λειτουργίας.
Χρήσιμο είναι να διαβάσετε και το άρθρο Τι να Ζητήσετε από τον Franchisor πριν Επενδύσετε, ώστε να οργανώσετε καλύτερα την αξιολόγηση κάθε πρότασης.
Παράλληλα, εξετάστε αν το σύστημα ταιριάζει στο προσωπικό σας προφίλ. Κάποιος που επιθυμεί απόλυτη ελευθερία σε προϊόντα, προμηθευτές, εικόνα και στρατηγική μπορεί να δυσκολευτεί να ακολουθήσει τους κανόνες ενός δικτύου. Αντίθετα, κάποιος που αναζητά οργάνωση, καθοδήγηση και δοκιμασμένες διαδικασίες μπορεί να θεωρήσει αυτό το πλαίσιο σημαντικό πλεονέκτημα.
Η σύμβαση franchise πρέπει πάντοτε να εξετάζεται με τη βοήθεια κατάλληλου νομικού συμβούλου πριν από την υπογραφή.
Η σωστή συνεργασία ξεκινά από ξεκάθαρους ρόλους
Ο franchisor και ο franchisee δεν έχουν τον ίδιο ρόλο, αλλά χρειάζονται ο ένας τον άλλον για να λειτουργήσει και να αναπτυχθεί αποτελεσματικά ένα δίκτυο franchise.
Ο franchisor προσφέρει το brand, την τεχνογνωσία και το οργανωμένο σύστημα. Ο franchisee επενδύει, διαχειρίζεται τη μονάδα και μετατρέπει αυτό το σύστημα σε καθημερινή επιχειρηματική λειτουργία.
Αν εξετάζετε το ενδεχόμενο να επενδύσετε σε ένα franchise, η THE WAY μπορεί να σας βοηθήσει να συγκρίνετε προτάσεις, να αξιολογήσετε τα βασικά στοιχεία κάθε concept και να επιλέξετε μια συνεργασία που ανταποκρίνεται στο κεφάλαιο, την εμπειρία και τους στόχους σας.
Επικοινωνήστε με τους συμβούλους επιχειρήσεων της THE WAY για περισσότερες πληροφορίες και εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Συχνές ερωτήσεις
Franchisor ή δικαιοπάροχος είναι η επιχείρηση που έχει δημιουργήσει το brand και το οργανωμένο σύστημα franchise και παραχωρεί σε συνεργάτες το δικαίωμα αξιοποίησής τους.
Franchisee ή δικαιοδόχος είναι ο ανεξάρτητος επιχειρηματίας που επενδύει για να λειτουργήσει μία μονάδα χρησιμοποιώντας το brand, την τεχνογνωσία και τις διαδικασίες του franchisor.
Ο franchisor δημιουργεί και υποστηρίζει το επιχειρηματικό σύστημα, ενώ ο franchisee το εφαρμόζει και αναλαμβάνει την καθημερινή λειτουργία της δικής του μονάδας.
Όχι. Ο franchisee είναι ανεξάρτητος επιχειρηματίας. Ωστόσο, δεσμεύεται από τη σύμβαση και τις προδιαγραφές λειτουργίας του δικτύου.
Όχι. Ο franchisor παρέχει το brand, την τεχνογνωσία και τη συμφωνημένη υποστήριξη, αλλά το αποτέλεσμα επηρεάζεται και από τη διαχείριση, την τοποθεσία, τη ζήτηση, τα έξοδα και τη συνέπεια του franchisee.
Μόνο εφόσον αυτό επιτρέπεται από το σύστημα ή εγκριθεί από τον franchisor. Οι αυθαίρετες αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν την ομοιομορφία του δικτύου και να παραβιάζουν τη σύμβαση.
Διαβάστε περισσότερα
Master Franchise και Area Development: Ποια Είναι η Διαφορά;
Η επένδυση σε ένα συνηθισμένο franchise αφορά συνήθως τη δημιουργία και τη λειτουργία μίας μονάδας. …
Franchise Καθαριότητας: Κόστος και Οργάνωση της Επιχείρησης
Ένα franchise καθαριότητας μπορεί να ξεκινήσει χωρίς κατάστημα σε εμπορικό σημείο, μεγάλη διαμόρφωση…
Franchise Φροντιστηρίου: Ποιο Είναι το Πραγματικό Κόστος;
Η δημιουργία ενός franchise φροντιστηρίου δεν ξεκινά μόνο από την εύρεση ενός χώρου και την πρόσληψη…
Food Truck Franchise: Κόστος και Πραγματικές Απαιτήσεις
Ένα food truck μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση μιας πιο απλής και οικονομικής εισόδου στην εστίαση…
Franchise Γυμναστηρίου: Κόστος και Σωστός Προϋπολογισμός
Η επένδυση σε ένα franchise γυμναστηρίου μπορεί αρχικά να φαίνεται εύκολο να υπολογιστεί: ένας επαγγ…
Πώς να Πουλήσετε την Επιχείρησή σας: 4 Βήματα για να Βρείτε τον Κατάλληλο Αγοραστή
Η απόφαση για την πώληση μιας επιχείρησης μπορεί να συνδέεται με διαφορετικούς προσωπικούς ή επαγγελ…